TIỀN CÔNG ĐỨC, CÁC CHÙA DÙNG LÀM GÌ?

Miếu Bà Chúa Xứ đứng đầu cả nước về tiền thu từ công đức

Trong tổng số 31.581 di tích, 15.324 di tích (49%) có báo cáo thu chi tiền công đức, tài trợ. Trong số 5.683 di tích tôn giáo, 3.912 di tích (69%) có số liệu thu chi tiền công đức, tài trợ. 25.898 di tích còn lại có 11.412 di tích (44%) có số liệu thu chi, còn lại chủ yếu là di tích tư nhân, nhà thờ dòng họ không báo cáo.

Bộ Tài chính cho biết, các di tích tín ngưỡng thu 3.062 tỉ đồng, trong đó có 63 di tích thu trên 5 tỉ đồng, 28 di tích thu trên 10 tỉ đồng, và 7 di tích thu trên 25 tỉ đồng. Các di tích có thu cao nhất gồm Miếu Bà Chúa Xứ (220 tỉ đồng), Đền Bảo Hà (71 tỉ đồng), Khu di tích Nhà tù Côn Đảo (34 tỉ đồng), Đền Sòng Sơn (28 tỉ đồng), Đền Hùng (26 tỉ đồng), Đình La Khê (28 tỉ đồng) và Đền trình Ngũ Nhạc (33 tỉ đồng).

Các di tích tôn giáo thu 1.038 tỉ đồng, trong đó có 15 di tích thu trên 5 tỉ đồng, 4 di tích thu trên 10 tỉ đồng. Các di tích có thu cao nhất gồm Chùa Tranh (10,2 tỉ đồng), Chùa Tàm Xá (hơn 10 tỉ đồng), Chùa Ông (14,2 tỉ đồng), và Ban Đại diện Phật giáo Hòa Hảo tỉnh Cà Mau (14,4 tỉ đồng).

Góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Bộ Tài chính cho biết, tổng chi trong năm 2023 là 3.612 tỉ đồng, bao gồm chi quản lý (445 tỉ đồng), chi hoạt động lễ hội (692 tỉ đồng), chi tu bổ, tôn tạo di tích (1.643 tỉ đồng), chi tuyên truyền, bảo đảm an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ, bảo vệ môi trường và xây dựng công trình phụ trợ (542 tỉ đồng), và chi hoạt động từ thiện, nhân đạo (290 tỉ đồng).

Trong bối cảnh ngân sách nhà nước gặp nhiều khó khăn, nguồn tiền công đức và tài trợ tại các di tích lịch sử - văn hóa trở thành tài chính quan trọng, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều công trình và địa điểm lịch sử quan trọng như Đền Hùng ở Phú Thọ, di tích Bạch Đằng Giang ở Hải Phòng, Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc ở Hà Tĩnh, và Khu di tích Nhà tù Côn Đảo ở Bà Rịa-Vũng Tàu được bảo tồn và phát huy nhờ nguồn thu này. Các lễ hội truyền thống tổ chức tại di tích cũng khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc.

Nguồn thu công đức còn hỗ trợ nhiều hoạt động cộng đồng như giúp đỡ người khó khăn, trẻ em mồ côi, xây nhà cho hộ nghèo, làm đường giao thông nông thôn, và xây dựng các công trình phúc lợi. Việc tu bổ, tôn tạo di tích và tổ chức lễ hội cũng thu hút du khách, tạo việc làm và tăng thu nhập cho cộng đồng.

Quản lý tiền công đức đã trở nên minh bạch hơn sau khi Thông tư số 04/2023/TT-BTC có hiệu lực. Các di tích dù khác nhau về loại hình, quy mô và chủ thể quản lý đều có điểm chung là ban quản lý di tích đã thể hiện tinh thần trách nhiệm trong việc tiếp nhận, kiểm đếm và quản lý thu chi.

Việc công đức qua chuyển khoản và quét mã QR cũng trở nên phổ biến. Kinh phí tổ chức lễ hội chủ yếu từ nguồn công đức, tài trợ và dịch vụ trong khu vực tổ chức lễ hội. Ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ hoạt động phục dựng và bảo vệ lễ hội truyền thống nhằm duy trì các giá trị văn hóa đặc sắc.

Cần quản lý chặt chẽ hơn

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, việc quản lý tiền công đức, tài trợ tại các di tích vẫn gặp nhiều hạn chế và khó khăn. Đa số báo cáo từ địa phương cho thấy số liệu thu, chi tiền công đức, tài trợ của các di tích, kể cả di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, chỉ phản ánh một phần và chưa đầy đủ. Khoảng 31%, tương ứng 1.771 cơ sở di tích, không báo cáo.

Tại các di tích như đền, chùa, việc đặt đĩa, khay trên các ban thờ khiến du khách đặt tiền lộn xộn, làm mất sự tôn nghiêm và thanh tịnh, đồng thời gây lòng tham cho người khác. Theo Thông tư số 04/2023/TT-BTC, các khoản tiền này được thu gom để kiểm đếm và sử dụng cho việc bảo vệ, phát huy giá trị di tích và lễ hội, bao gồm chi thù lao cho người trông coi, bảo vệ di tích và chi mua hương, hoa, lễ vật, đèn nhang. Tuy nhiên, tại những di tích chưa lắp camera, việc minh bạch phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức của người đại diện di tích.

Quản lý tiền công đức, tài trợ tại nhiều di tích chưa chặt chẽ, tiềm ẩn rủi ro thất thoát và trộm cắp. Một số di tích giao tiền cho cá nhân giữ, gửi tiết kiệm hoặc cho vay, dẫn đến trường hợp bị lừa nhiều tỷ đồng. Một số di tích giữ tiền mặt mà không gửi vào tài khoản bị kẻ gian lấy trộm; nhiều di tích bị cạy phá hòm công đức. Thậm chí, có trường hợp nhân viên Ban quản lý di tích lấy trộm tiền công đức.

Đó là những “lỗ hổng” có thể khiến tiền công đức bị thất thoát, sử dụng sai mục đích. Thời gian tới, cần có nhiều biện pháp để “bịt các lỗ hổn đó”. Việc Bộ Công an thử nghiệm quản lý tiền công đức qua ứng dụng công nghệ thông tin, là một hướng đi hiệu quả, hứa hẹn sẽ giúp quản lý đầu vào, đầu ra tiền công đức chặt chẽ hơn!

Trên cùng của Biểu mẫu

Dưới cùng của Biểu mẫu